راز

راز

«به هرچه بیندیشید همان را به دست خواهید آورد»

«این اندیشه شماست که آیندهتان را رقم می زند»

«فکر شما خواسته های درونی تان را در دنیای بیرون به سمت شما می کشاند.»

اینها و نمونه این تعابیر چند سالی است که در کتاب ها و فیلم ها و برنامه های حضوری و کلاس های متنوع و گوناگون پیرامون موفقیت و پیشرفت و خوشبختی، به شکل های گوناگون به مخاطبان عرضه می شود؛ البته نمونه های خارجی آن مانند کتاب ها و برنامه های گوناگون «آنتونی رابینز» سال هاست که در سراسر عالم مخاطبان بسیاری را به خود مشغول کرده، اما نمونه های متعدد داخلی این فعالیت ها هم در گوشه و کنار کشور با اسم ها و عناوین گوناگون چند سالی است که مشغول فعالیت و خوشبخت تر کردن ملت هستند!؟

در کشور ما هم مستند راز دوبله شده و در سال ۸۷ در برنامه «سینما و ماوراء» از شبکه چهار پخش شد و در اتفاقی باور نکردنی به درخواست بینندگان سه مرتبه دیگر هم اجازه تجدید پخش یافت و هنوز هم که هنوز است در هر وبلاگ و فروشگاه های عطاری گونه اینترنتی، می توان نسخه این فیلم را تهیه کرد و به راز بزرگ آفرینش پی برد!؟

جالب آن که یکی از بانک های بزرگ کشور هم با نمونه برداری از شکل و شمایل گویندگان و استودیوی همین فیلم مستند مدت ها تبلیغات بانک خود را با همان تعابیر و ادا و اطوارها در ذهن مخاطب بیچاره ایرانی پیاده می کرد که «به دنبال چه هستید؟ خوشبختی؟ ثروت؟ و… ؛ به هر چه بیندیشید همان را خواهید یافت…» و ملت هم متوجه نمی شدند منظور از این ادا و اصول و ریخت و قیافه ها چیست و این حرف ها چه ربطی به تبلیغات بانک دارد؟!

به هر حال نکته مهمی که در این جا وجود دارد آن است که مسأله تبلیغ شده در این فیلم و نظایر آن چیست و ایا این حرف ها و ادعاها با مبانی فکری و اصول اعتقادی دینی ما همخوانی دارد یا خیر؟ مطلب این شماره ما به بررسی این مسأله اختصاص دارد.

قانون جاذبه

از حق نباید گذشت که فیلم مستند «راز» محصول سال ۲۰۶۶ کمپانی «پرایم تایم» استرالیا انصافاً مستندی جذاب و تاثیرگذار است و بدون تعصب باید پذیرفت که این مستند جدای از صحت و سقم مطالب آن و مطابقت یا عدم مطابقت آن با آموزه های دینی، تأثیر بسیار مثبتی بر افکار و رفتار هر بیننده ای می گذارد که به این خاطر باید قدرت سازندگانش را ستود.

اما از جهت بررسی محتوایی این مستند با نگاهی دقیق می توان دریافت که آنچه در این مجموعه ارائه می شود شامل یک خط فکر کلی و ایده مبنایی و برخی شاخه ها و فروع پراکنده است که لازم است هر یک به طور مجزا و جداگانه مورد بررسی قرار گیرد.

در بیانی کوتاه می توان گفت این فیلم روایت پی بردن زنی که در زندگی دچار مشکلات بسیاری شده بود، به یک راز بزرگ است که همین راز عامل موفقیت همه انسان های موفق تاریخ نیز بوده است؛ رازی که در این فیلم از آن به «قانون جاذبه» تعبیر می شود.

فیلم با تیتراژی جالب و دیدنی آغاز می شود «آن راز پنهان شده بود» «آن راز مورد طمع واقع شده بود»، خلاصه این راز بزرگ که همه انسان های موفق به آن رسیده بودند اما آن را برای دیگران فاش نساختند این است که در عالم قانونی عظیم وجود دارد که همان نیروی جذب ذهن انسان است.

در واقع ذهن انسان به هر آنچه واقعاً بیندیشد و آن را بخواهد به همان خواهد رسید، یعنی در عالم ساختاری وجود دارد که اگر انسان حقیقتاً چیزی را بخواهد یقیناً به آن خواهد رسید، به عبارت دیگر انسان هر آنچه در او می گذرد را به سمت خود جذب می کند، اگر انسان همواره به خوبی و سلامتی و ثروت و خوشبختی فکر کند، همین ها را خواهد یافت و اگر همواره به بیماری و فقر و مشکلات بیندیشد، کائنات هم همین امور را در مسیر زندگی او قرار خواهد داد.

به همین خاطر در تمام این فیلم توصیه می شود که مثلاً در بدترین شرایط مالی هم به برگشت خوردن چک و زندان و فقر نیندیشید، بلکه به پول و ثروت و خلاصی از مشکلات فکر کنید و در کنار طرح این ایده نمونه های متعدد از افرادی که به همین شکل به رفاه و شهرت و ثروت و سلامتی رسیده اند معرفی می شوند.

البته برای نتیجه گیری در این رابطه و بهره بردن درست از قانون جاذبه نکات و راه کارهای مختلفی هم بیان می شود و در مجموع، بیننده به این اطمینان می رسد که همه روابط موجود در عالم در همین راز عظیم و ناشناخته خلاصه می شود و انگیزه بالایی برای به کار بستن این راهکارها و توجه اساسی داشتن به قانون جاذبه در تمام ابعاد زندگی پیدا می کند.
افسانه یا واقعیت :

در یک جمع بندی کلی می توان گفت بسیاری از مفاهیم ارائه شده در این مجموعه همخوان با آموزه ها و تعالیم دین اسلام است و به تعبیر دیگر بسیاری از راه کارهای ارائه شده در این مستند، بیان جذاب و هنری بسیاری از حقایق معرفتی دین ماست، اما در برخی امور به خصوص در مباحث مبنایی و محوری این فیلم نکاتی قابل تأمل و اشکالاتی جدی وجود دارد که به آنها خواهیم پرداخت.

در این شماره برخی از نکات مثبت مطرح شده در این فیلم را مورد بررسی قرار می دهیم و در شماره بعدی در مورد نکات منفی این فیلم نکاتی را ذکر خواهیم کرد :

تفکر :

در جای جای فیلم به این نکته اشاره شده که افکار ما تأثیرات شگرفی در واقعیت های خارجی خواهند گذاشت. آنچه ما می اندیشیم،در عالم خارج صورت عینی و حقیقتی پیدا کرده، به سوی ما جذب می شوند.

در تعالیم دینی ما به حقیقت تفکر و تأثیرگزاری مثبت و منفی آن بسیار تأکید و توجه شده است؛ بخش قابل توجهی از روایات و آیات قرآن در ضرورت تفکر و تأثیرپذیری درست از این راهکار اختصاص داده شده تا جایی که تفکر در خوبی ها و حقایق عالم مانند تفکر مداوم در مورد خداوند و قدرت او برترین عبادت شمرده شده است.

اما تفاوت آنچه در فیلم گفته شده، با تعالیم دینی ما در این است که قانون جاذبه به نوعی ایده آلیستی و غیر حقیقی به قضیه نگاه می کند و چگونگی تأثیرگذاری تفکرات ما در زندگی مان را تا حدی در هاله ای از ابهام باقی می گذارد. در حالی که روایات ما بسیار منطقی تر و باورپذیرتر به این نکته می پردازد، مثلاً امام صادق(ع) می فرماید :

تفکر (در نیکی ها) انسان را به سوی نیکی و عمل به آن می کشاند

یا در روایت آمده است که «زیاد فکر کردن در معاصی و بدی ها انسان را به سوی گناه و بدی می کشاند»

نکته منطقی و عقلانی در این فرمایش این است که فکر کردن و تصور هر در مورد هر کاری مقدمه انجام آن محسوب می شود و تکرار این تفکر و تصور ممکن است احساس و باور به سودمندی و فائده دار بودن آن را به همراه داشته باشد و در انسان شوق عمل به آن را به وجود آورد.

در همین راستا می توان به یکی از ریشه های بسیاری از دستورات و توصیه های دینی در اسلام دست یافت، مانند حرمت «اشاعه فحشا» یعنی بازگو و منتشر کردن زشتی ها و بدی های جامعه.
حرمت غیبت یعنی پرداختن به اشتباهات و بدی های دیگران، حرمت سوءظن و تجسس در امور دیگران که هر یک خواسته یا ناخواسته اشتباهات و بدی ها و گناهان را در خاطر انسان تکرار و مجسم می کند و این گونه امور را با ذهن انسان مانوس می سازد.

البته این دستورها و امر و نهی ها نکات دقیق معرفتی و اخلاقی متفاوتی نیز دارند اما بعید نیست یکی از همین نکات پرهیز از جولان یافتن افکار بد در ذهن انسان مؤمن باشد تا ناخواسته به سوی آنها کشیده نشود.

در ادبیات ما نیز به موضوع تفکر توجه خاص شده است، مانند آنچه مولانا گفته است :

ای برادر تو همه اندیشه ای
ما بقی خود استخوان و ریشه ای

در این شعر تمام هویت و حقیقت انسان در اندیشه او خلاصه شده و تفاوت انسان ها نیز بر اساس همین تفاوت اندیشه ها تعیین شده است.

اما این که تمام امور و روابط عالم یا حوادث مرتبط با زندگی انسان، بتواند با اندیشه و تفکر انسان رقم بخورد، یعنی نیک و بد و لذت و درد و خوشی و ناخوشی انسان ها ، با نوع تفکرشان مرتبط باشد و ماهیت همه چیز بر طبق فکر و اندیشه انسان ها شکل بگیرد ، جای تأمل بسیار دارد و چیزی نیست که بتوان به آسانی آن را اثبات کرد.

طلب :

نکته مهمی که در این فیلم و در راه دست یابی به اهداف و آرزوها بیان شده، رسیدن به مقام طلب و ایجاد این حس در وجود خود است.

حقیقتی که در آموزه های اخلاقی عرفانی ما بسیار به آن توجه شده تا جایی که بزرگان اخلاق و سلوک معنوی، گام اول را برای انسان سالک، رسیدن به «مقام طلب» برمی شمرند؛ یعنی انسان از سکون و رکود و غلفت خارج شده، برای رسیدن به حقیقتی که جویای آن است، با تمام وجود به پا خاسته و تلاش نماید.

این نکته بسیار درست و قابل توجه است. شاید یکی از منطقی ترین و درست ترین نکات فیلم اشاره به همین واقعیت باشد؛ زیرا در نظام عالم سنت ها و قوانینی قرار داده شده که ما از آنها به عنوان «سنن الهی» یاد می کنیم که اساس و ساختار حوادث این عالم و روابط انسان با جهان طبیعت و ماواری طبیعت بر آن اساس تنظیم شده است.

یکی از آن سنت ها این است که اگر انسان به معنای واقعی کلمه در مقام طلب و خواستن برآید، خداوند زمینه رسیدن او به مطلوب را ایجاد می کند.

مهم این است که در ابتدا یک تحول و تغییر درونی در انسان (یا جامعه) به وجود بیاید و او با تمام وجود خواهان رسیدن به شرایطی بهتر گردد، آن گاه خداوند زمینه و بستر دستیابی او به مطلوب را فراهم خواهد ساخت.

خداوند در قرآن می فرماید :

«خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی دهد مگر آن که آنان در خود تغییر ایجاد کنند»

سنت الهی و قانون خداوند بر آن قرار گرفته است که آنچه بندگان واقعاً بخواهند و بطلبند، خداوند به آنها عطا می نماید ، حال چه آن خواسته امری دنیایی باشد و چه آخرتی :

«ما همه را (چه آنان که دنیا را بخواهند، چه آنان که آخرت را بخواهند) از عطای پروردگارت مدد می دهیم و عطا و بخشش پروردگارت مانعی ندارد»

در نتیجه انسانی که به مقام طلب و خواستن واقعی رسیده، برای رسیدن به هر آنچه بخواهد البته اگر مخالف حکمت های خداوند نباشد به او یاری می شود، چه این یاری را ناشی از فکر و اندیشه خود بداند یا همراهی کائنات با او و یا به قول روان شناس معروف فیلم، عامل دیگری مانند غول چراغ جادو.

شکرگزاری :

نکته بسیار مهم دیگری که در فیلم بر آن تأکید شده، احساس همیشگی شکر از نعمت ها داشته برای رسیدن به آرزوها و نعمت های جدید است.

این حقیقت چیزی نیست جز قاعده استوار قرآنی: «لئن شکرتم لأزیدنّکم؛ اگر شکرگزار باشید، بر شما می افزایم»

روایات و آیات در باب شکر و آثار آن آن قدر زیاد است که برخی از روان شناسان مسلمان در برخی کشورهای اسلامی از آنها به دستور عملی کاربردی به نام «مکانیزم شکر» رسیده اند و بنا بر نتایج بدست آمده اثربخشی آن در بین مبتلایان به بیماران روحی و روانی کمتر از بهترین قرص های افسردگی نبوده است.

به هر حال یکی از نکات مهم و مطلوب فیلم راز که باز در مجموعه سنت های الهی تعریف می شود، شاکر بودن از نعمت های موجود برای رسیدن به نعمت های بیش تر است. در تحقق سنت های الهی مهم نیست بدانید این نتیجه از طرف چه کسی و چگونه به شما رسیده، بلکه سنت های الهی برای همه حتی آنها که خدا را به درستی نمی شناسند جاری است.

نکات متعدد دیگری نیز در این فیلم وجود دارد که مطابق، بلکه عین برخی از روایات و آموزه های دینی و یا تفکرات اندیشمندان اسلامی است، مانند: «به خود احترام بگذارید»، «رفتارتان با خودتان همان طوری باشد که می خواهیم دیگران با ما برخورد کنند»، «حقیقت انسان همان چیزی است که می اندیشد»، «ما تصویری از خدا هستیم»، «ما فوق العاده ایم»

مطالب مرتبط