درباره بازاریابی شبکه ای

درباره بازاریابی شبکه ای

بازاریابی شبکه ‌ای یا Network Marketing نوعی شیوه فروش است که در آن کمپانی‌ ها محصولات خود را با تبلیغات کلامی و بدون واسطه به فروش می‌ رسانند و مشتریان پس از خرید در صورت تمایل می‌ توانند محصولات کمپانی را بازاریابی کنند و سود بگیرند.
درآمد در بازاریابی شبکه ‌ای هم در ازای فروش مستقیم کالا و هم در ازای فروش از طریق زیر مجموعه کسب می‌شود.


تاریخچه
ایده بازاریابی شبکه ای از فرمول تصاعد گرفته شد که در صده ششم ق. م. توسط فیثاغورس و در صده سوم ق. م. توسط اقلیدس در کتاب معروف «مقدمات» به جهان معرفی شد.

 

جان پل گتی (۱۸۹۲ – ۱۹۷۶)، ثروتمند ترین مرد امریکایی در سال ۱۹۵۷ میلادی بود و برای اولین بار اعلام کرد که «من ترجیح می‌ دهم که از۱۰٪ تلاش صد نفر استفاده کنم تا اینکه از ۱۰۰٪ تلاش خودم».
این ایده که اهرم زدن نام دارد، امروزه پایه ‌گذار فلسفه بازاریابی شبکه‌ ای شده‌است.

 

اولین بار، یک شرکت دوچرخه سازی در روسیه از این ایده استفاده کرد و برنامه ‌ای ترتیب داد که مشتریان با پرداخت ۱۰ روبل بجای ۵۰ روبل صاحب دو چرخه شوند اگر چهار مشتری دیگر نیز معرفی کنند، ولی فروش کمپانی بسرعت به اشباع رفت.
در روسیه به آن شرکت بهمنی و در فرانسه به آن گلوله برفی لقب دادند و صد در صد تقلب و کلاهبرداری تلقی شد.

از آن پس، سیاستمداران، اقتصاددانان و جامعه شناسان زیادی به دنبال پیدا کردن راهی بودند که از این ایده به نفع همه استفاده کنند.

 

اولین کمپانی که بطور رسمی فعالیت بازاریابی چند سطحی را در سال ۱۹۳۰ آغاز کرد، کمپانی ویتامین کالیفرنیا بود که نام خود را در سال ۱۹۳۹ به نوترالایت تغییر داد و امروزه محصولات خود را از طریق کمپانی ام وی بفروش می‌ رساند.
تفاوت بازاریابی شبکه ای با شرکت‌های هرمی

به گفته کمیسیون تجارت فدرال امریکا(FTC)، شرکت هرمی شرکتی است که به اعضایش حق کمیسیون می‌دهد تا افراد جدید را وارد کنند.
شرکت‌های هرمی Network Marketing محصولی را نمی‌ فروشند و پولهای مشتریان را در یکجا جمع می‌کنند و با آن کاری انجام نمی‌ دهند و در اکثر کشورهای دنیا از جمله ایران غیر قانونی هستند، چون در ازای جذب افراد پول می‌دهند و بطور اجتناب ‌ناپذیر فرو خواهند پاشید و وقتی هرم فروپاشی کند، بجز عده‌ای که در بالای هرم هستند همه دست خالی می‌ مانند یا به ‌عبارتی پول خود را می‌ بازند.

FTC می‌ گوید داشتن محصول، قانونی بودن شرکت را تعیین نمی‌ کند. بعضی از شرکت‌ های هرمی برای رد گم کردن، خود را شرکت ام‌ ال ام معرفی کرده و محصولی را در پلان خود قرار می‌ دهند ولی چون هدفشان فروش محصول نیست، قیمت آن بسیار بالاتر از بازار آزاد خواهد بود، یا اینکه دریافت محصول در آن شرکت ‌ها مشروط به فعالیت در پلان تجاری شان است که برای کسانیکه نمی ‌خواهند یا نمی‌ توانند مشتری پیدا کنند، پول از دست می‌ رود.

دو مشخصه بارز کمپانی‌های هرمی: 

انبار کردن کالا
کمپانی مشتریان را وادار می‌ کند که تعداد هر چه بیشتری کالا (عموماً با قیمت بسیار بالایی) بخرند تا در آمد بیشتری داشته باشند، حتی اگر نتوانند آن کالاها را به مصرف برسانند.
در این صورت افراد رأس هرم سود هنگفتی می‌ کنند در حالیکه محصول چندانی را به بازار ارائه نکرده‌اند و محصولات در زیر زمینها انبار شده‌اند.

عدم خرده فروشی (فروش جزء به مردم)
بدلیل کیفیت پایین محصولات و هزینه بالای آنها، در اغلب شرکت‌های هرمی محصولات فقط بین اعضای داخل هرم توزیع می‌ شود، نه بین مردم عادی بیرون از هرم.

توجیه اقتصادی بازاریابی شبکه‌ای
شرکت‌ های هرمی به تولید کمکی نمی‌ کنند، و باعث پیشرفت اقتصاد جوامع نمی‌ شوند، و مشتریان نیز اگر نتوانند پلان خود را بسازند، دست خالی می‌مانند.
در یک فضای ایده ‌آل، به کمک بازاریابی شبکه‌ای، کمپانی‌ های تولید کننده مجال خوبی خواهند یافت تا بدون دغدغه فروش محصولات، به ارتقاء و بهبود کیفیت کالاها یا خدماتشان بپردازند، ولی در جهان واقع، به راستی کدام تولید کننده است که ترس از کم شدن فروش و رقابت با سایر تولید کنندگان را نداشته باشد و به ارتقا محصول و خدمات فکر کند؟
رقابت در جذب مشتری بخش مهمی از چرخه بهبود کیفیت کالا و خدمات است.

در عصر الکترونیک اکثر کمپانی‌ها رو به فروش اینترنتی می‌آورند. اما گاهی فروش اینترنتی با بازاریابی شبکه‌ای و هرمی عمداً یا سهواً خلط مبحث می‌ شود.
فروش اینترنتی یعنی فروش کالا از طریق شبکه اینترنت، اما بازاریابی شبکه‌ای و یا هرمی مفهومی بسیار متفاوت است.
قانونی بودن بازاریابی شبکه‌ای
در حال حاضر، قوانین و مقررات فعالیت در شرکت‌های بازاریابی شبکه‌ای در اکثر کشورها معین شده‌اند، ولی هیچ ارگان مشخصی وجود ندارد که مشخص کند یک کمپانی خاص هرمی یا شبکه ایِ قانونی است.

 

از نگاه BBB ،FTC و AG، کمپانیی که بیشتر به جذب بازاریاب می‌ پردازد تا فروش محصول به مردم عادی، هرمی و غیر قانونی است.

 

در تاریخ ۱۳۸۸/۰۹/۱۸ “کمیته نظارت وزارت بازرگانی”، دستورالعمل نحوه صدور مجوز و نظارت بر فعالیت شرکتهای بازاریابی شبکه‌ای را در ۱۲ ماده و ۸ تبصره تصویب و ابلاغ کرد و از شرکت‌های متقاضی، برای تحویل درخواستشان بر اساس دستورالعمل مصوب شده دعوت نمود؛

در همان ابتدا بیش از ۱۰۰ شرکت، تقاضای مجوز کردند و در نهایت پس از ۲ سال بررسی، برای اولین بار در ایران در سال ۹۰ مجوزهای قانونی فعالیت بازاریابی شبکه‌ای صادر شد که چند شرکت معدود، توانستند مجوز دریافت کنند.

در تاریخ ۸ دیماه ۱۳۸۸ (۲۸ دسامبر ۲۰۰۸) روزنامه ایران بازاریابی شبکه‌ای را قانونی اعلام کرد و از آن پس وزارت بازرگانی جمهوری اسلامی ایران قوانین و مقررات فعالیت در بازاریابی شبکه‌ای، و مرز بین فعالیت شبکه‌ای (نتورک مارکتینگ) را با فعالیت هرمی مشخص کرد.
این در حالی است که در اخبار جمهوری اسلامی ایران، غالباً بر غیر قانونی بودن بازاریابی هرمی تاکید می‌ شود، و در روزنامه‌ها خبرهایی مبنی بر جلوگیری از فعالان این شغل منتشر می‌گردد.

در شهریور ماه سال ۱۳۹۰ بعد از ۲ سال تلاش و بررسی ‌های طولانی ۸ شرکت برای اولین بار در تاریخ ایران موفق به کسب مجوز بازاریابی شبکه‌ای از وزارت بازرگانی شدند.

مطالب مرتبط